Γιατί το παλιό ηρώο δεν ταιριάζει περισσότερο με το anime

Το Anime έχει από καιρό καταληφθεί ένα μοναδικό χώρο στην παγκόσμια ψυχαγωγία, όχι επειδή αγνοεί τους κανόνες της αφήγησης, αλλά επειδή τους ξαναγράφει ενώ το κοινό παρακολουθεί. Ο μονόμυθος του Joseph Campbell — το ταξίδι του ήρωα — έδωσε σε γενιές συγγραφέων έναν αξιόπιστο χάρτη πορείας: ένα κάλεσμα σε περιπέτεια, μέντορες, κατώτατα όρια, δοκιμασίες, ένα απόλυτο δώρο, και μια επιστροφή μεταμορφώνεται. Οι δυτικοί blockbusters εξακολουθούν να βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε αυτή τη δομή. Το anime, ωστόσο, αντιμετωπίζει τη φόρμουλα λιγότερο σαν ένα ιερό κείμενο και περισσότερο σαν ένα κουτί άμμου. Με την αύξηση της συναισθηματικής λογικής και ηθική βεβαιότητα του ταξιδιού του ήρωα, το anime προσφέρει κάτι πιο μεσοβαρότερο και, αναμφισβήτητα, πιο ανθρώπινο: πρωταγωνιστές που αποτυγχάνουν να αλλάξουν, κοινότητες που αντικαθιστούν τον μοναχικό σωτήρα, και καταλήξει που αρνούνται να θεραπεύσουν τον κόσμο.

Το Ταξίδι του Παραδοσιακό Ήρωα: Ένα Γρήγορο Αναψυκτικό

Το πλαίσιο του Campbell, που περιγράφεται στο Ο ήρωας με ένα Χίλια Πρόσωπα[[2]]], περιγράφει έναν κύκλο όπου ένα συνηθισμένο άτομο απομακρύνεται από τον κόσμο τους, καθοδηγείται από υπερφυσική βοήθεια, αντιμετωπίζει μια σκιά, επιτυγχάνει μια μεταμορφωτική ανταμοιβή, και επιστρέφει για να δώσει αυτό το δώρο στην κοινότητά τους. Το τόξο του Luke Skywalker στο αρχικό []Αστρικοί Πόλεμοι[] τριλογία, η εξέλιξη του Harry Potter από το ντουλάπι σε ένα επιλεγμένο, και αμέτρητες ιστορίες της Disney όλα ακολουθούν αυτό το ρυθμό. Το μοτίβο παρηγορεί το κοινό επειδή υπόσχεται πρόοδο και κλείσιμο: ο ήρωας θα δοκιμαστεί, θα αυξηθεί, θα κερδίσει και θα αποκαταστήσει την ισορροπία. Οι πιο αξέχαστες ιστορίες του Anime, ωστόσο, συχνά ξεκινούν από το ίδιο σχέδιο μόνο για να σπάσει, αναγκάζοντας τους θεατές να καθίσει με δυσφορία, αμφιταξία, και μια μεγάλη αγκαθιστία, κατανόηση της γενναιότητας.

Το Anime Αρνείται να Περπατήσει σε Ευθεία Διαδρομή

Όπου οι παραδοσιακές ηρωικές αφηγήσεις απαιτούν ώθηση προς μια σαφή κορύφωση, το anime συχνά σταματά, διπλασιάζει πίσω, ή καταρρέει εντελώς η δομή. Αυτή η ανατροπή δεν είναι απόρριψη της αφηγηματικής συνοχής αλλά μια βαθιά ανάκριση του τι συμβαίνει όταν ο εκλεκτός ήρωας είναι βαθιά ανίκανος, ή όταν η νίκη που προσφέρεται δεν φαίνεται διαφορετική από την ήττα.

Ξεκινώντας από το Zero: Ο Απωθητικός και Σπασμένος Ήρωας

Ο ήρωας του Κάμπελ μπορεί αρχικά να αρνηθεί την κλήση, αλλά τελικά δέχονται και μεγαλώνουν στο ρόλο τους με τη βοήθεια μέντορων και φυλακτών. Το Anime μας δίνει συνήθως πρωταγωνιστές που δεν διστάζουν απλώς — σπάνε ενεργά κάτω από το βάρος της κλήσης. Ο Σίντζι Ικάρι στο Ο Νέον Τζένεσις Ευαγγελίων είναι ίσως το πιο εμβληματικό παράδειγμα. Το να πιλοτάρει κανείς την Εύα δεν είναι ένα δυναμικό πεπρωμένο· είναι μια συνεχιζόμενη ψυχολογική κατάσταση έκτακτης ανάγκης που επιδεινώνει την κατάθλιψη, το άγχος και την απελπισμένη ανάγκη για έγκριση. Ο Σίντζι δεν γίνεται ποτέ ο σίγουρος σωτήρας. Το ταξίδι του είναι λιγότερο για την κατάκτηση εξωτερικών εχθρών και περισσότερο για την επιβίωση του ίδιου του μυαλού — μια εσωτερική οδύσσεια που το ταξίδι του κλασικού ήρωα σπάνια έχει χώρο να απεικονίζει με τέτοια ωμή ειλικρίνεια.

Ο Σουμπαρού Νατσούκι του Re:Zero ⁇ Starting Life in Another World παίρνει το χαλασμένο πρότυπο. Η ικανότητά του να επιστρέφει με θάνατο μοιάζει με αφηγηματικό απατεώνα, αλλά αντίθετα γίνεται ένας κύκλος τραύματος. Κάθε επαναφορά απομακρύνει την ψευδαίσθηση της προόδου. ταπεινώνεται, διαμελίζεται και ψυχολογικά θρυμματίζεται δεκάδες φορές πριν καν αρχίσει να βοηθάει τους φίλους του. Το τόξο του αρνείται την τακτοποιημένη σύνδεση μεταξύ ταλαιπωρίας και ανταμοιβής. Αντίθετα, επιμένει ότι η επανειλημμένη αποτυχία δεν σφυρηλατεί αυτόματα ένα ευγενές πνεύμα· μερικές φορές αφήνει απλώς ουλές.

Ακόμα και ο Naofumi Iwatani στην Η Ανάσταση του Ήρωα της Ασπίδας ανατρέπει την εμπιστοσύνη του μονομυθού στους μέντορες. Αντί να λαμβάνει καθοδήγηση, προδίδεται δημόσια και εξοστρακίζεται, αναγκάζεται να χτίσει τη δύναμή του από το ένστικτο της κακίας και της επιβίωσης. Η εξέλιξή του σε έναν αντιήρωα δεν είναι πτώση από τη χάρη, αλλά μια αργή, επώδυνη ανακατασκευή ενός εαυτού που το ταξίδι του παραδοσιακού ήρωα θα είχε εγκαταλείψει ως ανεπανόρθωτο.

Η Ανύψωση του Αντί Ήρωα

Οι πιο ομιλημένοι χαρακτήρες του Anime την τελευταία δεκαετία δεν ήταν αγνοί σωτήρες αλλά άτομα που ξεκινούν με συμπαθητικούς στόχους και στη συνέχεια σιγά-σιγά διαλύουν το ηθικό πλαίσιο γύρω τους. Ο Eren Yeager στην Επίθεση στον Τιτάνα αρχίζει ως ένα πύρινο αουτσάιντερ που λαχταρά να καταστρέψει τους Τιτάνες και να ανακτήσει την ελευθερία. Με τα τελικά τόξα της ιστορίας, ο ορισμός του για την ελευθερία έχει γίνει τόσο τερατώδης ώστε το κοινό πρέπει να αμφισβητήσει αν η μεταμόρφωση του ήρωα μπορεί να είναι επίσης μια κάθοδος σε κακή κατάσταση. Η παράσταση δεν φουντώνει: Το ταξίδι του Eren είναι καταστροφικό για την ανθρωπότητα — κάλεσμα, δοκιμές, συμμάχους, υπέρτατη δοκιμασία — αλλά καταλήγει σε ένα συμπέρασμα όπου η επιστροφή στον συνηθισμένο κόσμο δεν αποτελεί επιλογή, και το ταλέντο που κατακτά είναι καταστροφικό για την ανθρωπότητα.

Ο Light Yagami του ]To Death Note[[LFT:1]] είναι μια πιο ακραία περίπτωση. Λαμβάνει το κάλεσμα (το Death Note), διασχίζει το κατώφλι σε μια θεοειδή ταυτότητα, και συστηματικά εξαλείφει εμπόδια. Η δομή του ταξιδιού του ήρωα είναι όλα εκεί, αλλά η ηθική πυξίδα είναι αναποδογυρισμένη. Η επιστροφή του φωτός δεν είναι να παρέχει σοφία αλλά να επιβάλλει τυραννία, και η πτώση του γίνεται μια κριτική της ίδιας της ιδέας ότι η δύναμη συν νοημοσύνη αναπόφευκτα οδηγεί σε ένα δίκαιο αποτέλεσμα. Και οι δύο σειρές δείχνουν ότι ένας αντιήρωας δεν είναι ήρωας με κακή στάση.Είναι ένας πλήρης επαναπροσανατολισμός των αξιών του ταξιδιού.

Επανεξέταση της «Επιστροφής» και Μετασχηματισμού

Στον κλασικό μονομύθο, η επιστροφή είναι το στάδιο όπου ο ήρωας φέρνει πίσω ένα ελιξίριο — γνώση, ειρήνη ή αποκατάσταση. Ο κόσμος θεραπεύει. Η τάξη επαναβεβαιώνεται.

Δεν Ευτυχισμένο Τέλος: Τραγωδίες, Ασάφειες, και Καθαρισμός

Ο Devilman Crybaby χρησιμεύει ως ένα αποκαλυπτικό παράδειγμα. Ο Akira Fudo συγχωνεύεται με έναν δαίμονα για να πολεμήσει για την ανθρωπότητα, ακολουθώντας το μοτίβο της καθόδου-στο-κάτω-κόσμο. Αλλά η αφήγηση δεν ανταμείβει τη θυσία του. Το αποκορύφωμα δεν προσφέρει λύτρωση, καμία αναστηλωμένη κοινότητα. Αντίθετα, αφήνει πίσω του έναν θεό και έναν διάβολο κλειδωμένο σε μια ατελείωτη, σιωπηλή κρίση, εγκαταλείποντας την υπόσχεση ανανέωσης του ταξιδιού του ήρωα. Το φινάλε υποστηρίζει ότι κάποιες συγκρούσεις δεν επιλύουν — απλά εκμηδενίζουν τα πάντα, συμπεριλαμβανομένου του ήρωα.

Ο Neon Genesis Evangelion το ωθεί ακόμα περισσότερο. Οι μεγάλες μάχες μετσά που καταλαμβάνουν την εξωτερική πλοκή αποκαλύπτονται ως σκηνικό για μια συλλογική ψυχολογική κατάρρευση. Η «επιστροφή» δεν είναι σε μια σωσμένη Γη αλλά σε μια κατάσταση κατακερματισμού όπου οι χαρακτήρες πρέπει να αποφασίσουν αν η ίδια η ύπαρξη αξίζει τον πόνο. Η τελική επιλογή του Σίντζι — να συνεχίσει να ζει παρά την αγωνία — είναι ένας βαθύς επαναπροσδιορισμός του boon. Ο θησαυρός που φέρνει πίσω δεν είναι ένα όπλο ή σοφία, αλλά απλώς αποδοχή του πόνου. Για ένα κοινό εκπαιδευμένο σε θριαμβευτικές homecomings, αυτό είναι σκόπιμα αποσταθεροποίηση.

Η Σύνθετη Ηθική και η Θολούρα του Καλού και του Κακού

Υπάρχουν σκοτεινοί άρχοντες, τέρατα και διεφθαρμένες αυτοκρατορίες που υπάρχουν για να νικηθούν. Το anime συχνά διαλύει αυτό το δυαδικό, παρουσιάζοντας κόσμους όπου η αιτία του ήρωα είναι εξίσου εκτεθειμένη με του εχθρού, ή όπου ο πραγματικός αντίπαλος είναι ένα σύστημα και όχι ένα άτομο.

Επίθεση στον Τιτάνα αριστοτεχνικά το εκτελεί αυτό αποκαλύπτοντας ότι οι Τιτάνες δεν είναι ένα άμυαλο κακό αλλά συνάνθρωποι με το δικό τους τραύμα, την ιστορία και τις απεγνωσμένες επιταγές επιβίωσης. Η αρχική αποστολή του ήρωα να τους εξοντώσει γίνεται ένας ηθικός εφιάλτης. Η ιστορία σταματά να είναι για να νικήσει έναν κακοποιό και αρχίζει να σκάβει κύκλους μίσους που καμία νίκη δεν μπορεί να σπάσει. Ο θεατής αφήνεται να αναρωτηθεί αν οποιαδήποτε πλευρά μπορεί να διεκδικήσει το μανδύα του ήρωα χωρίς να γίνει τερατώδης ο ίδιος.

Το Psycho-Pass παίρνει διαφορετική διαδρομή, θέτοντας τον πρωταγωνιστή του ενάντια σε ένα φαινομενικά ουτοπικό σύστημα που καθορίζει τις εγκληματικές δυνατότητες των πολιτών. Ο ήρωας, Akane Tsunemori, δεν κατεδαφίζει απλά το Σύστημα της Σίμπιλ ή το υποστηρίζει πλήρως. Η ηθική της στάση παραμένει αιωρούμενη σε μια γκρίζα ζώνη, αποδεικνύοντας ότι η ωριμότητα μερικές φορές σημαίνει να ζεις με αδιάλυτες ηθικές αντιφάσεις αντί να τις κατακτήσεις.

Ταυτότητα, Αυτοτέλεια και Εσωτερική Αναζήτηση

Αν το ταξίδι του κλασικού ήρωα είναι μια περιπέτεια που προκαλεί εσωτερική ανάπτυξη, πολλές σειρές anime αντιστρέφονται την αναλογία: η εξωτερική πλοκή είναι ένας καθρέφτης για έναν εσωτερικό πόλεμο. Το πραγματικό κατώφλι για να διασχίσει είναι το όριο του εαυτού.

Το Σώμα και ο Εαυτός: Mecha ως Επέκταση της Ψυχής

Το είδος mecha, συχνά απολυμένο ως ρομπότ που χτυπούν τέρατα, περιέχει μερικές από τις πιο εξελιγμένες αποκατασκευές του ηρωισμού του anime. Ο Neon Genesis Evangelion[ μετέτρεψε το γιγαντιαίο ρομπότ σε ψυχολογικό θάλαμο όπου οι πιλότοι πρέπει να αντιμετωπίσουν τις βαθύτερες πληγές τους για να μετακινήσουν ακόμη και το μηχάνημα. Οι μονάδες Eva δεν είναι εργαλεία ενδυνάμωσης, είναι άγκυρες που σέρνουν τους χαρακτήρες μέσα από το υποσυνείδητό τους. Ο Ηρωισμός εδώ δεν αφορά στη δύναμη αλλά την επιβίωση της αυτογνωσίας. Αυτή η προσέγγιση απορρίπτει τη φαντασίωση σώματος-ως-όπλου κοινή στις ιστορίες δυτικών υπερηρώων και αντί αντιμετωπίζει τη φυσική δύναμη ως ευθύνη που μεγεθύνει την εσωτερική ζημιά.

Το ίδιο εσωτερικό επίκεντρο εμφανίζεται στο Σειριακά Πειράματα Lain, όπου το ταξίδι του ήρωα εκτυλίσσεται εξ ολοκλήρου μέσα στο πορώδες όριο μεταξύ της φυσικής πραγματικότητας και του Wired. Η αναζήτηση του Lain δεν είναι να νικήσει έναν κακοποιό αλλά να κατανοήσει την κατακερματισμένη ταυτότητά της μέσα στα δίκτυα. Η «κλήση» του μονόμυθου φτάνει όχι ως προφητεία αλλά ως μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου από έναν νεκρό συμμαθητή του. Η ανταμοιβή, αν υπάρχει, είναι η τρομακτική συνειδητοποίηση ότι ο εαυτός δεν είναι μια ενιαία, σταθερή οντότητα. Η προθυμία του Anime να καθίσει μέσα σε αυτό το ψηφιακό υπαρξισμό ανοίγει ηρωικά τόξα που το αρχικό μοντέλο του Campbell, ριζωμένο στο μύθο και το τελετουργικό, δεν θα μπορούσε ποτέ να προβλέψει.

Η Δύναμη της Κοινότητας Επί της Ατομικής Δόξας

Ίσως το πιο σημαντικό anime μετατόπισης εισάγει είναι η απόρριψη του μοναχικού σωτήρα. Ενώ ο κλασικός ήρωας μπορεί να συγκεντρώσει συμμάχους, η απόλυτη δοκιμασία και το boon ανήκουν συνήθως στο άτομο. Anime επιμένει επανειλημμένα ότι οι μοναδικοί ήρωες είναι ανεπαρκείς, και ότι η πραγματική αλλαγή προκύπτει από τη συλλογική προσπάθεια.

Ένα κομμάτι έχει δαπανήσει πάνω από χίλια κεφάλαια υφαίνοντας μια αφήγηση όπου ο Monkey D. Luffy είναι αναμφισβήτητα ο καπετάνιος, αλλά κάθε μέλος του πληρώματος Straw Hat είναι απαραίτητο. Η ικανότητα του Luffy να δηλώνει το όνειρό του και να προσελκύει εξίσου άγριους ονειροπόλους είναι η πραγματική του δύναμη. Η ιστορία δείχνει συνεχώς ότι κανένα νησί δεν μπορεί να απελευθερωθεί, κανένας εχθρός να υπερνικηθεί, χωρίς κάθε μέλος του πληρώματος να φέρει την μοναδική δεξιότητα και τη συναισθηματική δύναμη τους στην κρίση. Ο Luffy δεν ταιριάζει στον μοναχικό μετασχηματισμό του μονόμυθου· είναι το κέντρο ενός βαρυτικού πεδίου αμοιβαίας εξάρτησης, υποβιβάζοντας ενεργά το μύθο του αυτοδύναμου πρωταγωνιστή.

Το αθλητικό anime όπως Haikyuu!![LFT:1] ενισχύει αυτό το θέμα. Το ταξίδι της Shoyo Hinata δεν είναι ένα από τα ατομικά πλεονεκτήματα, αλλά το πώς η παρουσία του ενισχύει τους άλλους και πώς ο ρυθμός της ομάδας μπορεί να πετύχει αυτό που το ωμό ταλέντο δεν μπορεί. Το “κλήση” δεν είναι σε ένα υπερφυσικό πεπρωμένο, αλλά σε ένα γυμνάσιο γυμνασίου όπου κάθε μικρή νίκη είναι κοινή. Το ελιξίριο έφερε πίσω είναι ένα νέο στυλ παιχνιδιού που μπορεί να υπάρξει μόνο μέσω της εμπιστοσύνης και αμέτρητες ώρες συγχρονισμένης πρακτικής.

Βρέθηκε Οικογένεια ως Ηρωική Τροπαία

Το Anime έχει ανυψώσει την οικογένεια που βρέθηκε σε έναν κεντρικό μηχανισμό του ηρωικού ταξιδιού. Στο Spy x Family, ο Loid Forger, ένας επίλεκτος κατάσκοπος, συγκεντρώνει μια ψεύτικη οικογένεια καθαρά για σκοπούς αποστολής. Το προβλέψιμο τόξο θα τον έβλεπε να μαθαίνει να τους αγαπάει ως ανταμοιβή για τον ψυχρό επαγγελματισμό του. Αντ' αυτού, η αφήγηση περιπλέκει την ανταλλαγή: η οικογένειά του γίνεται η πραγματική αποστολή, και η ασφάλεια τους, η συναισθηματική τους ανάπτυξη, και η αμοιβαία εξαπάτηση είναι αυτά που πραγματικά απειλούν και τον μεταμορφώνουν. Η ηρωική επιστροφή εδώ δεν είναι σε ένα ευγνώμον έθνος αλλά σε ένα τραπέζι δείπνο όπου ένας τηλεπαθητικός, ένας δολοφόνος και ένας κατάσκοπος μοιράζονται ένα γεύμα. Αυτή η μικροσκοπική οικιακή μονάδα γίνεται το δώρο, και είναι ένα δώρο που δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνος.

Ο Παγκόσμιος Επίδρασης του Anime στην Αφηγηματική

Η σειρά των δονήσεων και των ζωντανών ενεργειών όλο και περισσότερο δανείζεται από το playbook του anime: ηθικά διφορούμενοι πρωταγωνιστές, σειριακά τραύματα τόξα, και κοινότητες που δρουν ως ο πραγματικός σύνδεσμος του ηρωισμού. Η Arcane[, για όλη τη ζωγραφική ευρωπαϊκή αισθητική, αντλεί σε μεγάλο βαθμό την αντιηρωική ευαισθησία του anime και την άρνησή του να αφήσει τους χαρακτήρες να ξεκουραστούν σε εύκολες κατηγορίες. ]Η αήττητη οπλίζει την δομή του ταξιδιού του ήρωα για να μιμηθεί πρώτα, και μετά να την καταπνίξει, να επαναλάβει το Evangelion[FT:5]] την ψυχολογική βαρβαρότητα του.

Ακαδημαϊκό ενδιαφέρον ακολούθησε. Οι μελετητές των μέσων ενημέρωσης εξετάζουν τώρα το anime μέσα από το φακό του μεταμοντέρνας ηρωισμού και ψυχολογίας, με περιοδικά όπως Η Mechademia προσφέρει στην ομότιμη έρευνα του πώς οι σειρές Επίθεση στον Τιτάνα[ και Re:Zero διαλύουν τις υποθέσεις του μονομυθιού. Αυτή η διασταυρούμενη επιμόλυνση μεταξύ του fandom, της ακαδημαϊκής κοινότητας και της βιομηχανίας υποδηλώνει ότι το anime μοντέλο του ταξιδιού του ήρωα δεν είναι μια ειδική απόκλιση αλλά μια νόμιμη εξέλιξη που αναδιαμορφώνει τον τρόπο που καθορίζουμε τις ηρωικές αφηγήσεις στον εικοστό πρώτο αιώνα.

Συμπέρασμα: Τι μας διδάσκει το Anime για τον σύγχρονο ηρωισμό

Η διαρκής κριτική του Μονόμυθου του Anime δεν απορρίπτει τον ηρωισμό — τον επεκτείνει. Με το να επικεντρώνει ελαττώματα, σπασμένα, και συχνά απρόθυμους πρωταγωνιστές, το μέσο επιμένει ότι το θάρρος δεν είναι η απουσία φόβου αλλά μια συνεχιζόμενη σχέση με αποτυχία. Με το να θολώνει τη γραμμή μεταξύ ήρωα και τέρατος, απαιτεί ηθική δέσμευση και όχι παθητική κατανάλωση. Και με την ύφανση της κοινότητας στα βαθύτερα στρώματα της περιπέτειας, υπενθυμίζει σε έναν ολοένα και πιο ατομικιστικό κόσμο ότι οι πιο βαθιές νίκες είναι χτισμένες στους κοινούς ώμους. Οι ακροατές που τραβιούνται σε αυτές τις ιστορίες δεν ψάχνουν απλώς για αποδράσεις· βρίσκουν αφηγήσεις που αντανακλούν την ασάφεια της ανάπτυξης της πραγματικής ζωής, όπου οι μεταμορφώσεις σπάνια είναι καθαρές και η ανταμοιβή είναι συχνά απλά η δύναμη να συνεχίσουν να προχωρούν. Σε μια πολιτιστική στιγμή κορεσμένη με απλές φαντασιώσεις δύναμης, οι υποστροφές του anime προσφέρουν έναν πιο ειλικρινή μύθο: ο ήρωας δεν σώζει πάντα τον κόσμο, αλλά μπορεί να σώσει μόνο μια εκδοχή του εαυτού τους.